Terug
In de industrie zijn elektrische installaties groot, complex en continu in gebruik. Dat maakt een goede aarding niet alleen technisch verstandig, maar ook wettelijk verplicht. Toch zijn er bij industriële aardingsinstallaties nog regelmatig fouten, onduidelijkheden over normen of verouderde aansluitingen die risico’s opleveren. Dit artikel geeft je per vraag een helder antwoord op de belangrijkste aspecten van industriële aarding, inclusief de rol van de aardnok als verbindingselement in de installatie.
Wat is aarding en waarom is het essentieel in de industrie?
Aarding is het elektrisch verbinden van metalen onderdelen van een installatie met de aarde, zodat bij een fout de stroom een veilige weg vindt en de beveiliging direct kan ingrijpen. In de industrie beschermt aarding mensen, machines en gebouwen tegen gevaarlijke aanraakspanningen en brand door kortsluiting.
In industriële omgevingen werken machines op hoge vermogens, staan installaties bloot aan trillingen en vochtigheid, en zijn er grote metaalconstructies aanwezig die allemaal potentieel spanning kunnen voeren bij een isolatiefout. Zonder aarding kan een defect apparaat of een beschadigde kabel direct een levensgevaarlijke situatie opleveren.
De aardverbinding zorgt ervoor dat beveiligingen zoals zekeringen en aardlekschakelaars snel en betrouwbaar reageren. Een goed aangebrachte aardnok speelt hierbij een praktische rol: het is een bevestigingselement dat de aardgeleider mechanisch en elektrisch verbindt met een constructiedeel, zoals een staalprofiel of kabeldrager.
Welke normen gelden er voor aarding in de industrie?
Voor industriële aarding gelden in Nederland en Europa de normen uit de NEN 1010-serie (laagspanningsinstallaties) en de NEN-EN 62305-serie (bliksembeveiliging). Voor specifieke industriële omgevingen, zoals explosiegevaarlijke zones, gelden aanvullende normen zoals NEN-EN-IEC 60079.
De NEN 1010 beschrijft de eisen aan de beschermende aardgeleider (PE), de aardingsinstallatie zelf en de verbindingen daartussen. Relevante aspecten zijn:
- Minimale geleiderdiameter: afhankelijk van de doorsnede van de fasegeleider
- Aardweerstand: in de meeste gevallen maximaal 1 ohm voor industriële installaties
- Potentiaalvereffening: alle metalen constructiedelen moeten onderling verbonden zijn
- Keuringseisen: installaties moeten periodiek worden geïnspecteerd en getest
Bij installaties in de procesindustrie of chemische sector gelden vaak strengere eisen op basis van interne veiligheidsnormen of ATEX-regelgeving. Het is verstandig om bij elk project de toepasselijke normen per installatietype te bepalen.
Wat zijn de wettelijke eisen voor aarding in Nederland?
In Nederland is aarding wettelijk verplicht op basis van het Arbeidsomstandighedenbesluit en de bijbehorende regels voor elektrische installaties. Werkgevers zijn verplicht elektrische installaties te laten ontwerpen, aanleggen en onderhouden conform de geldende NEN-normen.
De belangrijkste wettelijke kaders zijn:
- Arbowet en Arbeidsomstandighedenbesluit: verplicht werkgevers tot het voorkomen van elektrische gevaren
- NEN 1010: de technische norm die wettelijk als referentie geldt voor laagspanningsinstallaties
- ATEX-richtlijn (2014/34/EU): van toepassing in explosiegevaarlijke zones, met strenge aardingseisen
- Bouwbesluit 2012: bevat eisen voor aarding en bliksembeveiliging bij gebouwen
Een installatie die niet voldoet aan deze eisen kan bij een bedrijfsongeval leiden tot aansprakelijkheid. Bovendien kan een verzekeraar bij schade een uitkering weigeren als blijkt dat de aarding niet aan de normen voldeed.
Hoe wordt een aardverbinding aangelegd in een industriële installatie?
Een industriële aardverbinding wordt aangelegd door een aardelectrode in de grond te plaatsen, deze te verbinden met de hoofdaardklem in de schakelkast, en vervolgens via beschermende aardgeleiders alle metalen constructiedelen en apparaten te verbinden. De aardnok is een veelgebruikt verbindingselement bij dit laatste deel van de installatie.
De aanleg verloopt globaal in de volgende stappen:
- Aardelectrode plaatsen: een aardpen, aardplaat of aardlint wordt in de bodem aangebracht, bij voorkeur op een locatie met lage bodemweerstand
- Verbinding met de schakelkast: de aardelectrode wordt via een aardgeleider verbonden met de hoofdaardklem
- Potentiaalvereffening aanleggen: alle metalen constructies, leidingen en kabeldragers worden onderling verbonden
- Aardnokken bevestigen: op staalprofielen en kabelladders worden aardnokken aangebracht die de aardgeleider mechanisch borgen en goed elektrisch contact garanderen
- Meting en keuring: de aardweerstand en continuïteit van de verbindingen worden gemeten en gedocumenteerd
De kwaliteit van de verbindingen is bepalend voor de werking van de aardingsinstallatie. Een losgeraakte of gecorrodeerde aardnok kan de continuïteit verbreken, wat pas bij een storing of keuring zichtbaar wordt.
Wat zijn veelgemaakte fouten bij industriële aarding?
De meest voorkomende fout bij industriële aarding is een onderbroken of slecht verbonden aardgeleider, waardoor de aardingsinstallatie in de praktijk niet functioneert terwijl dit op papier niet zichtbaar is. Andere fouten zijn onvoldoende potentiaalvereffening, verkeerde geleiderdiameters en het gebruik van materialen die niet bestand zijn tegen de omgevingscondities.
Concreet gaat het vaak om:
- Losse aardnokken of verbindingsklemmen door trillingen of onvoldoende aanhaalkoppel
- Corrosie op verbindingspunten in vochtige of chemisch belaste omgevingen
- Ontbrekende potentiaalvereffening bij uitbreidingen of aanpassingen van de installatie
- Te dunne aardgeleiders die niet voldoen aan de norm voor de betreffende installatiegrootte
- Aardelectroden met te hoge bodemweerstand door droge of rotsachtige bodem
- Geen documentatie van de aardingsinstallatie, waardoor keuring en onderhoud bemoeilijkt worden
Bij uitbreidingen van bestaande installaties worden aardingsaanpassingen regelmatig vergeten of uitgesteld. Dit is een risico dat je voorkomt door aarding standaard op te nemen in het projectplan bij elke installatieverandering.
Wanneer moet een aardingsinstallatie worden gekeurd of vernieuwd?
Een industriële aardingsinstallatie moet minimaal eens per drie tot vijf jaar worden gekeurd door een erkend inspecteur, afhankelijk van de omgevingscondities en het type installatie. Bij wijzigingen aan de installatie, na schade of bij twijfel over de werking is een tussentijdse keuring verplicht.
Vernieuwing is aan de orde wanneer:
- De gemeten aardweerstand structureel boven de normwaarde ligt
- Corrosie of mechanische schade aan de aardgeleiders of verbindingspunten zichtbaar is
- De installatie is uitgebreid of aangepast zonder aanpassing van de aardingsinstallatie
- De norm waaronder de installatie is aangelegd inmiddels is herzien
In de praktijk is het verstandig om aarding te integreren in een bredere onderhoudscyclus voor elektrische installaties. Zo voorkom je dat een verouderde aardverbinding pas wordt ontdekt bij een storing of inspectie door de Inspectie SZW.
Hoe wij je ondersteunen bij industrial support voor aarding
Een goede aardingsinstallatie staat of valt met de juiste materialen op de juiste plek. Wij leveren een uitgebreid assortiment industrial support-producten dat direct toepasbaar is in industriële aardingsinstallaties, waaronder:
- Unistrut-profielen voor het monteren van kabeldragers en aardgeleiders
- Marine ladderbanen die geschikt zijn voor zware industriële omgevingen
- Pijpbeugels en buis- en stafmateriaal voor het geleiden en bevestigen van aardgeleiders
- Maatwerk metaalconstructies waarbij aardingsaansluitingen direct worden meegenomen in het ontwerp
Je selecteert producten eenvoudig via onze online catalogus en vraagt direct een vrijblijvende offerte aan. Onze eigen bezorgdienst levert op de locatie en datum die jou uitkomt. Heb je een specifieke vraag over de toepassing van aardnokken of andere verbindingselementen in jouw installatie? Neem contact op en we denken graag met je mee.