Een aardrail hoeft niet altijd geïsoleerd gemonteerd te worden, maar in veel industriële installaties is dat wel verplicht. Of geïsoleerde montage nodig is, hangt af van het type aardingssysteem, de functie van de rail en de geldende normen voor de installatie. In dit artikel beantwoorden we de meest gestelde vragen over de montagewijze van een aardrail, zodat je precies weet waar je aan toe bent.
Wanneer is geïsoleerde montage van een aardrail verplicht?
Geïsoleerde montage van een aardrail is verplicht wanneer de rail dient als meetpunt voor aardingsweerstand of wanneer meerdere aardingssystemen van elkaar gescheiden moeten blijven. In dat geval mag de rail geen direct elektrisch contact maken met de constructie waarop hij bevestigd is. Dit is onder andere van toepassing in installaties met een IT-netsysteem of bij functionele aarding van gevoelige apparatuur.
In industriële omgevingen is geïsoleerde montage ook gebruikelijk wanneer je te maken hebt met kathodische bescherming. Als de aardrail in direct contact staat met de staalconstructie, kan de beschermstroom weglekken en de effectiviteit van de kathodische bescherming verminderen. Geïsoleerde montage voorkomt dit en houdt de aardingscircuits gescheiden en controleerbaar.
Niet-geïsoleerde montage is toegestaan wanneer de rail onderdeel uitmaakt van een doorlopend aardingssysteem waarbij de constructie zelf als geleider mag functioneren. Dit is gangbaar in standaard TN-systemen, mits de constructie voldoende geleidend en doorverbonden is.
Wat is het verschil tussen een geïsoleerde en niet-geïsoleerde aardrail?
Het verschil zit in de elektrische verbinding tussen de aardrail en de montageconstructie. Een niet-geïsoleerde aardrail maakt direct metaalcontact met de drager, zodat de constructie en de rail elektrisch één geheel vormen. Een geïsoleerde aardrail is via kunststof of rubberen isolatiestukken van de constructie gescheiden, waardoor geen stroom kan vloeien tussen rail en drager.
- Niet-geïsoleerde montage: rail bevestigd met standaard metalen beugels of bouten, directe geleiding naar de constructie, geschikt voor TN-aardingssystemen
- Geïsoleerde montage: rail bevestigd via isolatiemateriaal (kunststof, rubber of samengestelde isolatiestukken), geen geleiding naar de constructie, vereist bij IT-systemen, meetpunten en kathodische bescherming
Bij een koperen aardrail is dit onderscheid bijzonder relevant. Koper is een uitstekende geleider, wat de rail zeer effectief maakt voor het afvoeren van stromen. Dat maakt het tegelijk ook belangrijk om bewust te kiezen voor geïsoleerde of niet-geïsoleerde montage, omdat ongewenste stroomwegen anders snel ontstaan.
Welke normen bepalen de montagewijze van een aardrail?
De montagewijze van een aardrail wordt in Nederland bepaald door NEN 1010, de Nederlandse norm voor laagspanningsinstallaties. Deze norm is gebaseerd op de internationale IEC 60364-reeks. Voor industriële installaties is ook NEN-EN-IEC 62305 relevant, de norm voor bliksembeveiliging, die eisen stelt aan aardingssystemen in gebouwen en installaties.
Specifiek voor de keuze tussen geïsoleerde en niet-geïsoleerde montage verwijst NEN 1010 naar het type netsysteem (TN, TT of IT) en de functie van de aarding. Bij een IT-systeem, waarbij geen enkel actief deel direct met aarde verbonden is, is geïsoleerde montage van de aardrail standaard vereist om het systeem intact te houden.
Daarnaast gelden in veel industriële sectoren aanvullende eisen vanuit ATEX-richtlijnen (voor explosiegevaarlijke omgevingen) of sectorspecifieke voorschriften. Het is verstandig om bij twijfel altijd een gecertificeerde elektrotechnisch installateur te raadplegen die de geldende normen voor jouw specifieke situatie kan toepassen.
Hoe wordt een aardrail correct gemonteerd in een industriële installatie?
Een correcte montage van een aardrail in een industriële installatie begint met het vaststellen van de functie en het aardingssysteem. Op basis daarvan kies je voor geïsoleerde of niet-geïsoleerde bevestiging, het juiste railmateriaal (vaak een koperen aardrail) en de juiste aansluitpunten. Daarna volg je een vaste volgorde van handelingen.
- Bepaal het aardingssysteem (TN, TT of IT) en de functie van de rail (hoofdaarding, meetpunt of functionele aarding).
- Kies het railmateriaal: koper voor optimale geleidbaarheid, staal of aluminium als de omgevingseisen dit toelaten.
- Selecteer de bevestigingswijze: isolatiestukken bij geïsoleerde montage, directe beugels bij niet-geïsoleerde montage.
- Bevestig de rail stevig aan de constructie, zodat mechanische belasting de verbinding niet verstoort.
- Sluit alle aardgeleiders aan met de juiste kabelschoen en aansluitklem, en zorg voor voldoende aanhaalmomenten.
- Documenteer de installatie en meet de aardingsweerstand na montage.
Let bij de montage van een koperen aardrail op galvanische corrosie. Als koper in direct contact staat met aluminium of staal in een vochtige omgeving, kan corrosie optreden. Gebruik in dat geval bimetaalverbindingen of beschermende coatings op de contactpunten.
Wat gebeurt er als een aardrail verkeerd gemonteerd is?
Een verkeerd gemonteerde aardrail kan leiden tot ernstige veiligheidsrisico’s en storingen in de installatie. Als een rail die geïsoleerd had moeten zijn toch contact maakt met de constructie, ontstaan ongewenste stroomwegen. Dit kan de werking van beveiligingen verstoren, meetresultaten onbetrouwbaar maken en in het ergste geval zorgen voor gevaarlijke aanraakspanningen op de constructie.
Specifieke gevolgen van een onjuiste montage zijn onder andere:
- Foutieve aardlekbeveiliging: stromen lopen via onbedoelde paden, waardoor aardlekschakelaars niet of te laat reageren
- Verstoring van kathodische bescherming: beschermstroom lekt weg via de constructie
- Interferentie in gevoelige systemen: bij functionele aarding van meet- en regelapparatuur kunnen foutieve verbindingen signaalruis veroorzaken
- Aanraakspanning op constructiedelen: bij een fout in de installatie kan spanning komen te staan op constructies die mensen aanraken
Regelmatige inspectie van de aardingsinstallatie, inclusief visuele controle van de railmontage en meting van de aardingsweerstand, helpt je om dit soort problemen tijdig te signaleren en te verhelpen.
Hoe wij helpen met de levering van aardrails en industrial support
Bij Gohres leveren we een breed assortiment aan industrial support-producten, waaronder Unistrut-profielen, pijpbeugels, ladderbanen en buis- en stafmateriaal dat je kunt inzetten bij de montage van aardingssystemen in industriële installaties. Of je nu een koperen aardrail zoekt voor een nieuw project of bevestigingsmateriaal nodig hebt voor geïsoleerde of niet-geïsoleerde montage, wij denken graag met je mee over de beste oplossing voor jouw situatie.
We leveren op de door jou gewenste datum en locatie via onze eigen bezorgdienst, en maatvoeringen passen we op aanvraag aan. Bekijk ons volledige productassortiment of neem direct contact op voor een vrijblijvende offerte.