Terug
Een aardnok is een relatief klein onderdeel, maar in industriële installaties speelt hij een belangrijke rol bij het veilig verbinden van aarddraadverbindingen. Toch roept dit component regelmatig vragen op, met name over de maximale belasting en de juiste materiaalkeuze. In dit artikel beantwoorden we de meest gestelde vragen over aardnokken, zodat je precies weet waar je op moet letten bij de selectie en toepassing.
Wat is een aardnok en waarvoor wordt hij gebruikt?
Een aardnok is een verbindingselement dat wordt gebruikt om aarddraadverbindingen mechanisch en elektrisch vast te klemmen op een constructie, buis of profiel. Het onderdeel zorgt ervoor dat de aardgeleider stevig en betrouwbaar contact maakt met het te aarden object, zodat bij een fout de stroom veilig naar de aarde kan worden afgevoerd.
Aardnokken worden toegepast in uiteenlopende industriële omgevingen, waaronder:
- Elektrische installaties in productieomgevingen
- Pijpleidingsystemen en buisconstructies
- Kabelgoten en ladderbanen
- Staalconstructies en frames in fabrieken
Het onderdeel bestaat doorgaans uit een metalen klem met een bout- of schroefverbinding waarmee de aardgeleider wordt vastgezet. De combinatie van een mechanische klem en geleidend materiaal maakt de aardnok tot een betrouwbare oplossing voor het leggen van aardverbindingen op metalen oppervlakken.
Wat is de maximale stroomsterkte die een aardnok aankan?
De maximale stroomsterkte van een aardnok hangt af van het materiaal, de afmeting en de uitvoering, maar gangbare industriële aardnokken zijn ontworpen voor stroomsterktes van 32 A tot 125 A. Zwaardere uitvoeringen, met name in koper of verzilverd koper, kunnen in specifieke toepassingen hogere stromen verwerken, afhankelijk van de norm waaraan ze voldoen.
In de praktijk geldt dat de stroombelastbaarheid van een aardnok altijd in combinatie met de bijbehorende geleider moet worden beoordeeld. Een aardnok die nominaal 63 A aankan, levert die prestatie alleen als de aardgeleider en de verbinding ook voor die stroom zijn gedimensioneerd. Kijk daarom altijd naar het totale systeem, niet alleen naar het component afzonderlijk.
Fabrikanten vermelden de maximale stroomsterkte in de productspecificaties. Gebruik deze waarden als uitgangspunt en pas een veiligheidsmarge toe, zeker in omgevingen met hoge omgevingstemperaturen of trillingen, want die omstandigheden verlagen de effectieve belastbaarheid.
Welke factoren beïnvloeden de belastbaarheid van een aardnok?
De belastbaarheid van een aardnok wordt bepaald door meerdere factoren tegelijk. De belangrijkste zijn het materiaal van de nok, de contactoppervlakte, de aandraaikracht van de verbinding en de omgevingsomstandigheden. Elk van deze factoren kan de maximale stroomsterkte in de praktijk verhogen of verlagen.
De meest relevante factoren op een rij:
- Materiaal: Koper geleidt beter dan staal en kan daardoor bij gelijke afmeting een hogere stroom verwerken.
- Contactoppervlakte: Een grotere klemoppervlakte verlaagt de contactweerstand en verbetert de stroomoverdracht.
- Aandraaikracht: Een te losse verbinding verhoogt de weerstand en kan warmteontwikkeling veroorzaken. Volg altijd de aanbevolen aanhaalmomenten.
- Omgevingstemperatuur: Hogere temperaturen verlagen de belastbaarheid. In warme omgevingen dien je de nominale waarde te derateren.
- Corrosie en oxidatie: Roest of oxidatie op het contactvlak verhoogt de weerstand aanzienlijk. Gebruik de juiste oppervlaktebehandeling of het juiste materiaal voor de omgeving.
- Trillingen: In omgevingen met mechanische trillingen kan een verbinding losraken, waardoor de belastbaarheid afneemt.
Wat is het verschil tussen aardnokken van staal, RVS en koper?
Het belangrijkste verschil zit in de elektrische geleidbaarheid en de corrosiebestendigheid. Koper heeft de hoogste geleidbaarheid en is de beste keuze voor elektrische prestaties. RVS (roestvrij staal) biedt uitstekende corrosiebestendigheid maar geleidt minder goed. Staal is de meest economische optie, maar gevoeliger voor roest en heeft de laagste geleidbaarheid van de drie.
| Materiaal | Elektrische geleidbaarheid | Corrosiebestendigheid | Typische toepassing |
|---|---|---|---|
| Koper | Hoog | Gemiddeld | Elektrische installaties, hoge stroombelasting |
| RVS | Laag tot gemiddeld | Hoog | Buitenomgevingen, chemische industrie |
| Staal (verzinkt) | Gemiddeld | Beperkt | Droge binnenomgevingen, kostengedreven projecten |
Kies koper wanneer de elektrische prestatie voorop staat. Kies RVS in natte, corrosieve of buitenomgevingen waar de levensduur van de verbinding zwaarder weegt dan de geleidbaarheid. Staal is geschikt voor droge binnenomgevingen waar de kosten een rol spelen en corrosie geen risico vormt.
Hoe kies je de juiste aardnok voor jouw toepassing?
De juiste aardnok kies je op basis van vier criteria: de vereiste stroombelastbaarheid, het materiaal van het te aarden object, de omgevingsomstandigheden en de van toepassing zijnde normen. Begin met de stroomwaarde uit je installatieontwerp en werk van daaruit naar het juiste materiaal en de juiste uitvoering.
Volg deze stappen bij de selectie:
- Bepaal de maximale foutstroom die door de aardverbinding kan vloeien en kies een aardnok met een belastbaarheid die daar ruim boven ligt.
- Beoordeel de omgeving: Is er sprake van vocht, chemicaliën of buitenlucht? Kies dan voor RVS of koper met de juiste oppervlaktebehandeling.
- Controleer de compatibiliteit met het te aarden materiaal. Een koperen aardnok op een stalen buis kan galvanische corrosie veroorzaken in vochtige omgevingen.
- Controleer de norm die geldt voor jouw installatie en verifieer dat de aardnok aan die norm voldoet.
- Vraag de productspecificaties op en vergelijk de nominale stroomwaarden, de aanbevolen aandraaimomenten en de temperatuurbereiken.
Welke normen en veiligheidsvoorschriften gelden voor aardnokken?
Aardnokken in industriële installaties vallen onder de NEN 1010-norm voor laagspanningsinstallaties in Nederland, en in bredere Europese context onder de IEC 60364-serie. Deze normen stellen eisen aan de dimensionering van aardgeleiders, de kwaliteit van verbindingen en de mechanische vastheid van klemmen en verbindingselementen.
Naast de elektrische normen zijn ook de volgende veiligheidsaspecten relevant:
- Verbindingen moeten mechanisch duurzaam zijn en bestand tegen de omgevingsomstandigheden.
- Aardnokken mogen niet losraken door trillingen of thermische uitzetting.
- Het contactvlak moet vrij zijn van verf, coating of oxidatie om een betrouwbare verbinding te garanderen.
- In ATEX-zones gelden aanvullende eisen voor aarding vanwege explosiegevaar.
Laat de keuze en installatie van aardnokken in twijfelgevallen altijd beoordelen door een erkende installateur of elektrotechnisch adviseur, zeker wanneer je werkt met hoge stromen of in risicovolle omgevingen.
Hoe wij je helpen met de levering van de juiste aardnokken en industrial support
Bij Gohres leveren we een breed assortiment aan industrial support-producten, waaronder verbindingselementen, pijpbeugels, Unistrut-profielen en stafmateriaal voor industriële toepassingen. We denken graag mee over de juiste keuze voor jouw specifieke situatie.
Wat we voor je kunnen doen:
- Levering van industrial support-producten uit eigen voorraad, zodat je snel kunt schakelen
- Maatwerkoplossingen wanneer standaardproducten niet voldoen aan jouw specificaties
- Eigen bezorgdienst die producten op de gewenste leverdatum en locatie aflevert
- Vrijblijvend advies via onze offerte-aanvraag, zodat je zeker weet dat je het juiste product bestelt
Werkt jouw team aan een installatie waarbij de juiste aarding en ondersteunende constructies belangrijk zijn? Vraag direct een vrijblijvende offerte aan en wij zorgen dat de juiste producten op tijd op de juiste plek zijn.