Terug
Een lichtmast lijkt een eenvoudig object, maar de elektrische installatie erachter vraagt om zorgvuldigheid. Eén van de onderdelen die het vaakst over het hoofd wordt gezien, is de aarding. Toch is een correcte aarding van lichtmasten een van de belangrijkste veiligheidsmaatregelen bij buitenverlichting. Of je nu werkt aan een industrieel terrein, een parkeerplaats of een bedrijfscomplex: de aarding bepaalt of je installatie veilig is voor iedereen die er in de buurt komt.
Waarom is de aarding van een lichtmast verplicht?
De aarding van een lichtmast is verplicht omdat metalen masten bij een stroomstoring of isolatiefout onder spanning kunnen komen te staan. Zonder aarding vormt de mast een direct gevaar voor iedereen die hem aanraakt. De aarding zorgt ervoor dat eventuele foutstromen veilig naar de aarde worden afgeleid, zodat de beveiliging in de installatiekast direct uitschakelt.
De verplichting is vastgelegd in de NEN 1010-norm, de Nederlandse norm voor laagspanningsinstallaties. Daarin staat beschreven aan welke eisen buitenverlichting, inclusief lichtmasten, moet voldoen. Voor industriële omgevingen gelden aanvullende eisen, zeker wanneer masten zich bevinden in de buurt van procesinstallaties, leidingen of andere metaalconstructies.
Naast de veiligheid voor personen beschermt aarding ook de apparatuur. Overspanningen door blikseminslag of netfluctuaties worden via de aardverbinding afgeleid, wat schade aan armaturen en bekabeling voorkomt. Kortom: aarding is geen formaliteit, het is een fundamentele voorwaarde voor een veilige en duurzame lichtinstallatie.
Hoe werkt de aarding van een metalen lichtmast?
De aarding van een metalen lichtmast werkt door de mast elektrisch te verbinden met de aarde via een geleidende verbinding met lage weerstand. Bij een fout in de installatie stroomt de foutstroom via deze verbinding naar de aarde, waardoor de spanning op de mast direct wegvalt en de beveiliging activeert.
In de praktijk bestaat de aarding uit een aantal onderdelen die samenwerken:
- De aardeleiding: een koperen of stalen geleider die de mast verbindt met het aardnet of een aardpen.
- De aardpen of aardplaat: een metalen staaf of plaat die in de grond wordt geslagen om elektrisch contact te maken met de aarde.
- De verbindingsklem: een mechanische verbinding die de aardeleiding stevig aan de mast bevestigt.
Bij masten die in een betonnen fundering staan, wordt de aarding soms gerealiseerd via de wapeningsstalen in het beton, ook wel aangeduid als fundamentaarding. Dit is een betrouwbare methode omdat het beton en de wapening samen een goede verbinding met de omliggende grond vormen. Belangrijk is dat de aardweerstand laag genoeg is, doorgaans minder dan 10 ohm, om effectieve bescherming te garanderen.
Welke materialen en onderdelen zijn nodig voor een goede aarding?
Voor een goede aarding van een lichtmast heb je minimaal een aardeleiding, een aardpen of fundamentaarding, en deugdelijke verbindingsklemmen nodig. De keuze van materialen hangt af van de omgeving, de grondsoort en de geldende normen.
Hieronder een overzicht van de meest gebruikte materialen en hun toepassing:
- Koperen aardeleiding (minimaal 16 mm²): de meest gebruikte geleider voor aarding van lichtmasten. Koper heeft een lage weerstand en is corrosiebestendig.
- Verzinkte stalen aardpen: geschikt voor standaard grondsoorten. De minimale insteekdiepte is doorgaans 1 meter, maar in droge of rotsachtige grond kan een langere pen nodig zijn.
- RVS of verzinkte verbindingsklemmen: voor een duurzame en corrosiebestendige verbinding tussen de geleider en de mast.
- Krimpkous of afdichtmateriaal: om de verbinding te beschermen tegen vocht en oxidatie, zeker in buitentoepassingen.
- Aardlint (koperen band): bij fundamentaarding wordt soms aardlint gebruikt dat rondom de fundering wordt aangebracht.
Let bij de materiaalkeuze altijd op de omgevingscondities. In industriële omgevingen met agressieve stoffen of hoge vochtigheid kies je bij voorkeur voor RVS-verbindingen om corrosie te voorkomen. De materialen moeten bovendien voldoen aan de eisen uit de NEN 1010 en eventuele aanvullende projectspecificaties.
Wat zijn de meest gemaakte fouten bij het aarden van lichtmasten?
De meest gemaakte fouten bij het aarden van lichtmasten zijn een te hoge aardweerstand, slechte verbindingen door corrosie of onvoldoende klemkracht, en het ontbreken van een doorlopende aardverbinding bij meerdere masten in serie. Deze fouten ondermijnen de veiligheid van de gehele installatie.
Hier zijn de fouten die in de praktijk het vaakst voorkomen:
- Aardpen te ondiep geplaatst: een aardpen die niet diep genoeg in de grond zit, heeft te veel weerstand. Dit geldt zeker in droge zomers wanneer de grond uitdroogt en de weerstand stijgt.
- Gebruik van verkeerd materiaal: aluminium verbindingen in combinatie met koperen leidingen veroorzaken galvanische corrosie, wat de verbinding na verloop van tijd verbreekt.
- Onderbroken aardlus: bij een rij lichtmasten moet de aardverbinding doorlopend zijn. Wordt er één verbinding gemist, dan zijn alle masten voorbij dat punt niet meer geaard.
- Losse klemverbindingen: een klem die niet stevig vastzit, creëert een slechte elektrische verbinding met hoge overgangsweerstanden. Dit kan leiden tot opmerkelijk hoge spanning op de mast bij een fout.
- Geen inspectie na werkzaamheden: grondwerkzaamheden in de buurt van lichtmasten kunnen aardleidingen beschadigen of aardpennen lostrekken zonder dat dit direct zichtbaar is.
Hoe controleer je of de aarding van een lichtmast correct is uitgevoerd?
Je controleert de aarding van een lichtmast door de aardweerstand te meten met een aardweerstandsmeter. Een waarde onder de 10 ohm geldt in de meeste situaties als acceptabel. Daarnaast controleer je visueel alle verbindingen op corrosie, beschadiging en voldoende klemkracht.
Een volledige controle bestaat uit de volgende stappen:
- Visuele inspectie: controleer de aardeleiding, verbindingsklemmen en aardpen op zichtbare beschadigingen, corrosie of losgeraakte verbindingen.
- Meting van de aardweerstand: gebruik een gecalibreerde aardweerstandsmeter (ook wel aardmeter of earth tester). Meet de weerstand tussen de aardpen en twee referentie-elektroden op vaste afstanden in de grond.
- Continuïteitsmeting: meet of er een doorlopende elektrische verbinding is tussen alle masten en het aardpunt. Een multimeter of continuïteitstester volstaat hiervoor.
- Vergelijking met de norm: toets de gemeten waarden aan de eisen uit NEN 1010 en eventuele projectdocumentatie.
- Documentatie: leg de meetresultaten vast in een keuringsrapport. Dit is bij industriële installaties vaak verplicht en nuttig bij toekomstige inspecties of aansprakelijkheidsvragen.
Voer deze controle uit bij de oplevering van een nieuwe installatie en herhaal hem periodiek, bij voorkeur jaarlijks of na grondwerkzaamheden in de directe omgeving van de masten.
Hoe wij helpen met de juiste materialen voor lichtmastinstallaties
Een veilige aarding begint met de juiste onderdelen. Vanuit ons assortiment industrial support-producten leveren wij de materialen die je nodig hebt voor een deugdelijke lichtmastinstallatie, inclusief de aarding.
Wat wij voor je kunnen betekenen:
- Unistrut-profielen en bevestigingsmateriaal voor de montage van bekabeling en armaturen langs en aan lichtmasten.
- Buis- en stafmateriaal in staal, RVS en aluminium voor constructieve toepassingen rondom je installatie.
- Pijpbeugels en klemmen die ook geschikt zijn voor het bevestigen van aardleidingen en kabelgoten.
- Snelle levering via onze eigen bezorgdienst, zodat jouw project geen vertraging oploopt.
Wil je weten welke producten het beste passen bij jouw specifieke situatie? Vraag een vrijblijvende offerte aan via onze website of neem direct contact op met ons team. We denken graag met je mee.