Terug
Aarding is een onderwerp dat in de industriële sector regelmatig terugkomt, maar waarover ook veel vragen bestaan. Hoe werkt het precies? Welke normen gelden er? En hoe weet je of de aarding van een staalconstructie daadwerkelijk goed is uitgevoerd? In dit artikel beantwoorden we de meest gestelde vragen over aarding in industriële constructies, zodat je goed geïnformeerd bent en veilig kunt werken.
Wat is aarding en waarom is het belangrijk in industriële constructies?
Aarding is een elektrische verbinding tussen een constructie, machine of installatie en de aarde, waardoor gevaarlijke spanning veilig kan worden afgevoerd. In industriële constructies voorkomt aarding dat metalen onderdelen onder spanning komen te staan bij een storing, wat elektrische schokken, brand of schade aan apparatuur kan veroorzaken.
In een industriële omgeving werken mensen dagelijks met zware elektrische installaties, machines en staalconstructies. Zonder deugdelijke aarding kan een defect aan een kabel of apparaat er direct voor zorgen dat een metalen bordes, trap of frame een gevaarlijke spanning voert. De aarding zorgt ervoor dat deze stroom een veilige weg naar de grond vindt, in plaats van door een persoon.
Daarnaast beschermt aarding ook de apparatuur zelf. Spanningspieken en statische elektriciteit kunnen gevoelige installaties beschadigen. Een goed aardingssysteem leidt deze ongewenste spanningen af voordat ze schade aanrichten. In productieomgevingen waar continuïteit van belang is, draagt aarding dus direct bij aan de betrouwbaarheid van de installatie.
Hoe werkt aarding in een staalconstructie technisch gezien?
Aarding in een staalconstructie werkt door alle geleidende metalen onderdelen elektrisch met elkaar te verbinden en via een aardgeleider naar een aardpen of aardingsnet in de grond te leiden. Dit lage-weerstandspad zorgt ervoor dat foutstromen snel en veilig worden afgevoerd, waarna een zekering of aardlekschakelaar de stroom onderbreekt.
Technisch gezien bestaat een aardingssysteem in een staalconstructie uit drie onderdelen:
- Potentiaalvereffening: alle metalen constructiedelen worden onderling verbonden zodat er geen spanningsverschil tussen onderdelen ontstaat.
- Aardgeleider: een koperen of stalen geleider die de constructie verbindt met het aardingssysteem.
- Aardpen of aardingsnet: het fysieke contact met de aarde, waarbij de stroom wordt afgevoerd naar de grond.
Een aardnok speelt hierbij een praktische rol. Dit is een bevestigingselement dat wordt gebruikt om aardgeleiders op een betrouwbare en mechanisch sterke manier aan de constructie te koppelen. De aardnok zorgt voor een goed elektrisch contact tussen de geleider en het staalwerk, ook in omgevingen met trillingen of mechanische belasting.
Welke normen en eisen gelden voor aarding in de industrie?
In Nederland gelden voor aarding in industriële installaties de NEN 1010-norm (laagspanningsinstallaties) en de NEN-EN 62305-norm (bliksembeveiliging). Daarnaast stelt de Arbowetgeving eisen aan de elektrische veiligheid op de werkvloer. Samen bepalen deze normen hoe aarding moet worden ontworpen, aangelegd en gecontroleerd.
De NEN 1010 is de meest toegepaste norm voor elektrische installaties in gebouwen en industriële omgevingen. Deze norm beschrijft onder andere:
- De minimale doorsnede van aardgeleiders
- De eisen aan potentiaalvereffening
- De maximale weerstandswaarden van aardverbindingen
- De inspectie- en testverplichtingen
Voor installaties in explosiegevaarlijke omgevingen (ATEX-zones) gelden aanvullende eisen, waarbij aarding ook statische elektriciteit moet afvoeren. Bedrijven die werken met ontvlambare stoffen of gassen moeten hier extra aandacht aan besteden.
Het is verstandig om bij elke nieuwe constructie of uitbreiding een erkend installatiebedrijf of elektrotechnisch adviseur te betrekken die de naleving van deze normen kan waarborgen.
Wat zijn de verschillende typen aardingssystemen voor industriële installaties?
De meest gebruikte aardingssystemen in de industrie zijn het TN-systeem, het TT-systeem en het IT-systeem. Het TN-systeem is het meest toegepast in Nederland en combineert de aardgeleider met de nulgeleider van het elektriciteitsnet, wat snelle uitschakeling bij fouten mogelijk maakt.
Hier is een overzicht van de drie systemen:
| Systeem | Beschrijving | Toepassing |
|---|---|---|
| TN-systeem | Nulpunt van de transformator is geaard; installatie verbonden met nulgeleider | Meest gangbaar in Nederland, industrie en utiliteit |
| TT-systeem | Nulpunt geaard bij de leverancier; installatie heeft eigen aardpen | Buiteninstallaties, agrarische sector |
| IT-systeem | Geen directe aardverbinding; hoge bedrijfscontinuïteit | Ziekenhuizen, kritieke processen waarbij uitval niet acceptabel is |
De keuze voor een aardingssysteem hangt af van de aard van de installatie, de omgeving en de vereiste betrouwbaarheid. In de meeste industriële constructies in Nederland werk je met een TN-S of TN-C-S-systeem, waarbij de aard- en nulgeleider gescheiden zijn voor een betere storingsdetectie.
Hoe wordt aarding correct aangebracht in een metaalconstructie?
Correcte aarding in een metaalconstructie begint bij het ontwerp: alle geleidende onderdelen worden al in de tekenfase opgenomen in het aardingsconcept. Vervolgens worden verbindingspunten bepaald, geschikte geleiders geselecteerd en bevestigingselementen zoals een aardnok toegepast om een duurzame elektrische verbinding te garanderen.
De stappen voor correcte aardingsaanleg zijn:
- Ontwerp en planning: stel een aardingsschema op dat alle geleidende delen omvat, inclusief staalconstructies, pijpleidingen en kabelladders.
- Materiaalkeuze: gebruik aardgeleiders met de juiste doorsnede (minimaal conform NEN 1010) en corrosiebestendige bevestigingsmiddelen.
- Bevestiging: monteer aardverbindingen met mechanisch betrouwbare elementen. Een aardnok zorgt voor een sterk en blijvend contact op stalen profielen en constructiedelen.
- Potentiaalvereffening: verbind alle metalen onderdelen onderling zodat er geen spanningsverschillen kunnen optreden.
- Aansluiting op het aardingsnet: sluit de constructie aan op de hoofdaardingsrail of een aardpen die voldoet aan de gestelde weerstandseisen.
- Documentatie: leg alle verbindingen, meetwaarden en materialen vast voor toekomstige inspecties.
Let bij de montage op schone contactoppervlakken. Verf, roest of vet op het staal verhoogt de contactweerstand en vermindert de effectiviteit van de aarding. Slijp of schuur het contactoppervlak voor montage indien nodig.
Hoe weet je of de aarding van een industriële constructie goed werkt?
Je controleert de aarding van een industriële constructie door de aardingsweerstand te meten met een aardingsmeter. Een goede aardverbinding heeft een zo laag mogelijke weerstand, doorgaans onder de 1 ohm voor industriële installaties. Daarnaast controleer je visueel alle verbindingspunten op corrosie, losgeraakte bevestigingen en beschadigde geleiders.
Praktische controlemethoden zijn:
- Weerstandsmeting: meet de weerstand tussen de constructiedelen en de aardpen met een gekalibreerde aardingsmeter.
- Visuele inspectie: controleer alle aardnokken, klemmen en geleiders op mechanische beschadiging, roestvorming of losse verbindingen.
- Continuïteitsmeting: verifieer met een multimeter of alle geleidende onderdelen elektrisch met elkaar verbonden zijn.
- Periodieke keuring: laat de installatie conform NEN 1010 periodiek keuren door een erkend inspecteur.
De frequentie van inspecties hangt af van de omgeving en het type installatie. In agressieve omgevingen, zoals die met vocht, chemicaliën of hoge temperaturen, is vaker inspecteren verstandig. Documenteer elke meting zodat je trends in de weerstandswaarden kunt volgen en tijdig kunt ingrijpen.
Hoe wij helpen bij aarding en industrial support
Aarding begint bij de juiste materialen en bevestigingsoplossingen. Wij leveren een breed assortiment aan industrial support-producten die je nodig hebt voor een deugdelijke en normconforme aardingsinstallatie in jouw metaalconstructie. Denk aan:
- Unistrut-profielen voor het structureel bevestigen van geleiders en kabels
- Marine ladderbanen voor kabelmanagement in industriële omgevingen
- Pijpbeugels en buis- en stafmateriaal voor het geleiden en bevestigen van aardgeleiders
- Maatwerk bevestigingsoplossingen, waaronder aardnokken, afgestemd op jouw specifieke constructie
We beschikken over een eigen bezorgdienst die producten op de gewenste datum en locatie aflevert, zodat jouw project geen vertraging oploopt. Onze aanpak is eenvoudig: je selecteert de producten die je nodig hebt via onze online catalogus, en wij zorgen dat ze er zijn wanneer jij ze nodig hebt.
Vraag vrijblijvend een offerte aan en ontdek hoe wij jouw project kunnen ondersteunen met de juiste materialen en snelle levering.