Terug
Aarding is in de meeste gebouwen een vanzelfsprekend onderdeel van de elektrische installatie. Maar zodra je in een industriële of petrochemische omgeving werkt, verandert de complexiteit aanzienlijk. De risico’s zijn groter, de systemen zijn uitgebreider en de eisen zijn strenger. Dit artikel beantwoordt de belangrijkste vragen over aarding in de procesindustrie, zodat je precies weet waar de verschillen zitten en wat er op het spel staat.
Wat is aarding en waarom is het belangrijk in industriële omgevingen?
Aarding is het verbinden van elektrische installaties, apparatuur en constructies met de aarde, zodat gevaarlijke spanningen veilig kunnen worden afgevoerd. In industriële omgevingen is aarding niet alleen een veiligheidsmaatregel tegen elektrische schokken, maar ook een voorwaarde voor het correct functioneren van procesapparatuur, het voorkomen van explosies en het beschermen van meetinstrumenten.
In een fabriek of raffinaderij werken mensen met hoge spanningen, ontvlambare stoffen en complexe meet- en regelsystemen. Een onvoldoende geaard systeem kan in zo’n omgeving leiden tot:
- Elektrische schokken bij personeel dat apparatuur aanraakt
- Vonkvorming die brand of explosie veroorzaakt in zones met brandbare gassen of vloeistoffen
- Storingen in instrumentatie door zwevende potentialen of interferentie
- Corrosie door ongecontroleerde galvanische stromen
De aardnok, het fysieke verbindingspunt waarmee een geleider aan een constructiedeel of aardingspunt wordt bevestigd, speelt hierin een centrale rol. Zonder betrouwbare aardnokken functioneert het gehele aardingssysteem onvoldoende.
Hoe werkt aarding in een gebouw versus de procesindustrie?
Aarding in een gebouw is relatief eenvoudig: metalen leidingen, stopcontacten en de hoofdverdeler worden via een aardingsgeleider verbonden met een aardpen in de grond. In de procesindustrie is het aardingssysteem fundamenteel anders, omdat het niet alleen elektrische veiligheid moet garanderen, maar ook explosiebeveiliging, potentiaalvereffening over grote oppervlakken en bescherming van gevoelige instrumentatie.
De voornaamste verschillen zijn:
- Schaal: Een industrieel aardingssysteem omvat soms kilometers aan geleiders, verdeeld over meerdere gebouwen, tanks, pijpleidingen en staalconstructies
- Potentiaalvereffening: In de procesindustrie moeten alle metalen onderdelen op hetzelfde potentiaal worden gebracht om vonkvorming te voorkomen, zelfs als ze niet direct elektrisch gevoed worden
- ATEX-zones: In explosiegevaarlijke zones gelden aanvullende eisen voor aarding die in gewone gebouwen niet van toepassing zijn
- Instrumentatieaarding: Gevoelige meetapparatuur vereist een afzonderlijk, schoon aardingssysteem om signaalruis te vermijden
In een kantoorgebouw volstaat één aardingspunt per groepenverdeler. In een petrochemische installatie werk je met een hiërarchisch aardingsnet waarbij elk onderdeel bewust en gedocumenteerd is aangesloten.
Welke specifieke risico’s maken aarding in de procesindustrie complexer?
De procesindustrie kent risico’s die in gebouwen zelden voorkomen. De aanwezigheid van brandbare gassen, vloeistoffen en stof maakt vonkvorming levensbedreigend. Daarnaast zorgen statische elektriciteit, kathodische bescherming en de aanwezigheid van meerdere energiebronnen voor een complexer aardingsvraagstuk.
Concrete risicofactoren zijn:
- Statische elektriciteit: Bij het pompen of mengen van brandbare vloeistoffen kan statische lading opbouwen. Zonder goede aarding kan dit ontladen als vonk
- Stray currents (zwerfstromen): Ongecontroleerde elektrische stromen die door de grond of constructies lopen, kunnen corrosie veroorzaken aan pijpen en tanks
- Kathodische bescherming: Systemen die corrosie op ondergrondse pijpleidingen tegengaan, kunnen conflicteren met het aardingssysteem als ze niet goed worden gecoördineerd
- Meerdere voedingspunten: Grote installaties hebben meerdere transformatoren en generatoren, wat potentiaalverschillen kan veroorzaken als het aardingssysteem niet correct is ontworpen
Al deze factoren vragen om een integraal ontwerp waarbij aarding, potentiaalvereffening en explosiebeveiliging als één samenhangend systeem worden beschouwd.
Welke normen en eisen gelden voor aarding in de procesindustrie?
Aarding in de procesindustrie valt onder meerdere nationale en internationale normen. De belangrijkste zijn NEN 1010 (laagspanningsinstallaties in Nederland), NEN-EN-IEC 60079 (elektrische installaties in explosiegevaarlijke omgevingen) en NEN 3140 (bedrijfsvoering van elektrische installaties). Daarnaast zijn er sectorspecifieke richtlijnen van onder andere de API en NFPA voor de olie- en gasindustrie.
Relevante normen op een rij:
- NEN 1010: Basisnorm voor laagspanningsinstallaties, inclusief aarding en potentiaalvereffening
- NEN-EN-IEC 60079-14: Specifieke eisen voor elektrische installaties in ATEX-zones
- NEN 3140: Regels voor veilig werken aan en met elektrische installaties
- IEC 62305: Bliksembeveiliging, inclusief de integratie met het aardingssysteem
In de praktijk betekent dit dat je bij elk project moet aantonen dat het aardingssysteem voldoet aan de van toepassing zijnde normen. Dit vraagt om gedegen documentatie, periodieke inspecties en het gebruik van gecertificeerde materialen zoals goedgekeurde aardnokken en verbindingsklemmen.
Hoe worden staalconstructies en pipesupporting meegenomen in het aardingssysteem?
Staalconstructies, pijpbeugels en draagstructuren zijn in de procesindustrie een actief onderdeel van het aardingssysteem. Ze worden via aardnokken en aardingsgeleiders verbonden met het hoofdaardingssysteem om potentiaalvereffening te garanderen en het risico op vonkvorming te elimineren.
In de praktijk betekent dit dat:
- Staalconstructies op meerdere punten worden aangesloten op het aardingsnet, zodat er geen potentiaalverschillen kunnen ontstaan tussen verschillende delen van de constructie
- Pijpbeugels en pipesupporting worden meegenomen in de potentiaalvereffening, ook als de pijpen zelf al geaard zijn via andere verbindingen
- Kabelladders en Unistrut-systemen worden behandeld als geleidende paden en moeten dus ook worden opgenomen in het aardingsplan
- Verbindingspunten worden uitgevoerd met corrosiebestendige aardnokken die een betrouwbaar en duurzaam contact garanderen
Het is een veelgemaakte vergissing om staalconstructies te beschouwen als passieve dragers. In een industrieel aardingssysteem zijn ze actieve componenten die correct moeten worden geïntegreerd. De keuze voor de juiste bevestigingsmaterialen, inclusief de aardnok, bepaalt mede de betrouwbaarheid van het gehele systeem.
Wat zijn de meest gemaakte fouten bij industriële aardingsinstallaties?
De meest voorkomende fouten bij industriële aardingsinstallaties zijn onvoldoende potentiaalvereffening, het gebruik van verkeerde of gecorrodeerde verbindingsmaterialen, ontbrekende documentatie en het niet integreren van staalconstructies in het aardingssysteem. Deze fouten worden vaak pas ontdekt bij een incident of keuring.
De fouten die het vaakst voorkomen:
- Onvolledige potentiaalvereffening: Niet alle metalen onderdelen worden meegenomen, waardoor potentiaalverschillen ontstaan die vonkvorming kunnen veroorzaken
- Verkeerde materiaalkeuze: Het gebruik van aardnokken of klemmen die niet bestand zijn tegen de procesomgeving, zoals vochtige of chemisch agressieve locaties
- Slechte verbindingskwaliteit: Losse, gecorrodeerde of onvoldoende aangedraaide verbindingen verhogen de weerstand en verminderen de effectiviteit van de aarding
- Geen documentatie: Aardingssystemen die niet gedocumenteerd zijn, kunnen bij uitbreiding of revisie onbedoeld worden onderbroken
- Conflicten met kathodische bescherming: Het aardingssysteem wordt niet afgestemd op aanwezige kathodische beschermingssystemen, wat leidt tot verhoogde corrosie
- Verwaarlozing van kabelladders: Kabeldraagsystemen worden niet opgenomen in het aardingsplan, terwijl ze wel geleidende paden vormen
Preventie begint bij een goed ontwerp en goede materiaalkeuze. Periodieke inspecties en het bijhouden van een actueel aardingsdocument helpen je om fouten vroegtijdig te signaleren en te corrigeren.
Hoe wij je helpen met industriële aarding en supporting
Een betrouwbaar aardingssysteem staat of valt met de kwaliteit van de materialen en de draagstructuren waaraan alles wordt bevestigd. Wij leveren de industriële supportproducten die jouw installatie nodig heeft om veilig en normconform te functioneren.
Wat wij voor jou kunnen betekenen:
- Unistrut-profielen en kabelladders die geschikt zijn als drager in aardingssystemen en eenvoudig te integreren zijn in bestaande installaties
- Pijpbeugels en pipesupporting in staal, aluminium en RVS, ook geschikt voor toepassingen in corrosieve of ATEX-geclassificeerde omgevingen
- Maatwerk staalconstructies die volledig zijn afgestemd op jouw specifieke installatieomgeving en aardingsvereisten
- Snelle levering via onze eigen bezorgdienst, op de gewenste datum en locatie
Heb je een project waarbij aarding, potentiaalvereffening en de juiste draagstructuren samenkomen? Vraag vrijblijvend een offerte aan en we denken direct met je mee over de beste oplossing voor jouw situatie.