Terug
De aarding van een staalconstructie is een onderwerp dat in de dagelijkse praktijk van industriële projecten vaak onderbelicht blijft, totdat er iets misgaat. Toch is een goed functionerende aarding een van de meest fundamentele veiligheidseisen in elke industriële omgeving. Of je nu werkt met bordessen, pijpondersteunende constructies of complexe staalframes, de aarding bepaalt mede hoe veilig mensen en installaties zijn bij een elektrische storing. In dit artikel beantwoorden we de meest gestelde vragen over het controleren, meten en onderhouden van de aarding van een constructie, inclusief de rol van de aardnok daarin.
Wat is de aarding van een constructie en waarom is het belangrijk?
De aarding van een constructie is een elektrische verbinding tussen de metalen delen van een bouwwerk of installatie en de aarde. Deze verbinding zorgt ervoor dat bij een elektrische fout, zoals een kortsluiting of een defect apparaat, de gevaarlijke spanning veilig wordt afgevoerd naar de grond. Zonder aarding kunnen metalen constructies onder spanning komen te staan, met levensgevaarlijke situaties als gevolg.
Een aardnok is een specifiek onderdeel dat in dit systeem een verbindende rol speelt. Het is een bevestigingselement dat elektrisch contact legt tussen een constructieonderdeel en de aardgeleider. In industriële omgevingen, waar grote staalconstructies, leidingwerk en elektrische installaties dicht bij elkaar komen, is een correcte aardnok-verbinding een directe veiligheidsmaatregel.
De aarding vervult drie belangrijke functies:
- Bescherming van personen: Bij een lek in de isolatie wordt de stroom via de aarding afgevoerd in plaats van door een persoon die de constructie aanraakt.
- Bescherming van apparatuur: Spanningspieken en storingen worden gedempt, wat schade aan machines en installaties voorkomt.
- Naleving van normen: Nederlandse en Europese regelgeving, waaronder NEN 1010 en de Arbowet, stellen eisen aan de aarding van industriële constructies.
Hoe vaak moet je de aarding van een constructie controleren?
De aarding van een industriële constructie moet minimaal eens per drie tot vijf jaar worden gecontroleerd door een gecertificeerde elektrotechnisch inspecteur. In omgevingen met hogere risico’s, zoals de chemische industrie, vochtige ruimtes of constructies die regelmatig worden aangepast, is een jaarlijkse inspectie verstandiger.
De exacte frequentie hangt af van de toepasselijke norm en de omgeving. Volgens NEN 3140, de Nederlandse norm voor het veilig werken aan en met elektrische installaties, geldt voor industriële installaties een periodieke herkeuring. De inspectiefrequentie die daaruit volgt, is afhankelijk van de risicoklasse van de omgeving:
- Laag risico (droge kantooromgeving): Eens per vijf jaar
- Gemiddeld risico (standaard industriële omgeving): Eens per drie jaar
- Hoog risico (vochtig, corrosief of explosiegevaarlijk): Jaarlijks of vaker
Buiten de periodieke inspectie is het verstandig om de aarding ook te controleren na grote aanpassingen aan de constructie, na een elektrische storing, na corrosievorming die zichtbaar is op verbindingspunten, of na mechanische beschadigingen aan de aardverbindingen.
Welke factoren bepalen hoe snel aarding verslechtert?
De snelheid waarmee aarding verslechtert, hangt af van de omgevingscondities, het gebruikte materiaal en de kwaliteit van de initiële installatie. Corrosie is de meest voorkomende oorzaak van verslechterde aardverbindingen, maar ook mechanische belasting en veranderingen in de bodemgesteldheid spelen een rol.
De belangrijkste factoren zijn:
- Vocht en corrosie: In vochtige of buitenomgevingen roesten stalen verbindingen sneller. Een aardnok die niet van roestvast staal of verzinkt staal is gemaakt, kan binnen enkele jaren zijn geleidend vermogen verliezen.
- Chemische belasting: In omgevingen met agressieve stoffen, zoals zuren, logen of zouten, versnelt de aantasting van metaalverbindingen aanzienlijk.
- Trillingen en mechanische belasting: Constructies die onderhevig zijn aan constante trillingen, zoals bij zware machines, kunnen losgeraakte verbindingen ontwikkelen. Een aardnok die niet goed is vastgezet, verliest zijn elektrisch contact.
- Bodemweerstand: De weerstand van de grond zelf kan variëren door droogte, vorst of grondwaterstand. Dit beïnvloedt hoe effectief de aarding functioneert.
- Kwaliteit van de installatie: Een aardverbinding die niet conform de norm is aangelegd, verslechtert sneller. Slechte kabelverbindingen, ontbrekende borgringen of onjuiste materiaalcombinaties versnellen de achteruitgang.
Hoe wordt de aardingsweerstand van een constructie gemeten?
De aardingsweerstand van een constructie wordt gemeten met een aardingsmeter, ook wel een aardweerstandsmeter of earth tester genoemd. De meest gebruikte methode is de driepolige meetmethode, waarbij de weerstand tussen het aardelektrodesysteem en de referentieaarde wordt bepaald. Een waarde lager dan 10 ohm is in de meeste industriële toepassingen acceptabel, maar specifieke normen kunnen strengere eisen stellen.
De driepolige meetmethode stap voor stap
- Ontkoppel de aarding: Verbreek de verbinding tussen het aardelektrodesysteem en de installatie, zodat je alleen de elektrode zelf meet.
- Plaats hulpelektroden: Sla twee hulpelektroden in de grond op een onderlinge afstand van minimaal 5 tot 10 meter van de hoofdelektrode.
- Sluit de meter aan: Verbind de aardingsmeter met de hoofdelektrode en de twee hulpelektroden via de aangewezen aansluitklemmen.
- Voer de meting uit: De meter stuurt een wisselstroom door de grond en berekent de weerstand op basis van de gemeten spanning en stroom.
- Noteer en beoordeel: Vergelijk de gemeten waarde met de geldende norm voor jouw installatie en omgeving.
Naast de aardingsweerstand is het ook belangrijk om visueel de toestand van de aardnok en alle verbindingspunten te inspecteren. Zichtbare roest, losgeraakte verbindingen of beschadigde kabelisolatie zijn signalen die direct aandacht vragen, ongeacht de meetwaarde.
Wanneer moet de aarding van een constructie worden vervangen of hersteld?
De aarding van een constructie moet worden vervangen of hersteld wanneer de gemeten weerstand de normwaarde overschrijdt, wanneer er zichtbare corrosie of mechanische schade is aan verbindingspunten, of wanneer een inspectie aantoont dat de installatie niet meer voldoet aan de geldende normen. Uitstel is geen optie, omdat een defecte aarding een direct veiligheidsrisico vormt.
Concrete situaties die herstel of vervanging vereisen:
- De aardingsweerstand is hoger dan de toegestane waarde volgens de toepasselijke norm
- Een aardnok of verbindingsklem is ernstig gecorrodeerd of mechanisch beschadigd
- De aardkabel of -geleider is gebroken, beschadigd of heeft een aangetaste isolatie
- Na een elektrisch incident waarbij de aarding mogelijk is belast
- Na structurele aanpassingen aan de constructie waarbij aardverbindingen zijn verplaatst of onderbroken
- De constructie voldoet niet meer aan de eisen van NEN 1010 of NEN 3140 na een herkeuring
Herstel is niet altijd een complete vervanging. Soms volstaat het om een losse aardnok opnieuw vast te zetten, een gecorrodeerde klem te vervangen of een extra elektrode bij te plaatsen om de weerstand te verlagen. Laat dit altijd uitvoeren door een gecertificeerd elektrotechnisch installateur.
Hoe wij helpen met de juiste verbindingsmaterialen voor jouw constructie
Een goede aarding begint bij de juiste materialen en verbindingsonderdelen. Wij leveren een breed assortiment aan industrial support-producten die ook worden ingezet in aarding- en installatieprojecten, waaronder:
- Unistrut-profielen voor het structureel bevestigen van kabels, geleiders en installatiecomponenten
- Marine ladderbanen die ook in corrosieve omgevingen betrouwbaar functioneren
- Pijpbeugels en buis- en stafmateriaal voor het monteren van leidingwerk en ondersteunende constructies
- Maatwerk staal- en metaalconstructies die worden geleverd met de juiste specificaties voor jouw installatie
We denken actief mee over welke materialen het beste passen bij jouw omgeving, of het nu gaat om een vochtige industriële hal, een buiteninstallatie of een chemisch belaste omgeving. Via onze online catalogus selecteer je direct de producten die je nodig hebt, en je vraagt eenvoudig een vrijblijvende offerte aan. Met onze eigen bezorgdienst leveren we op de door jou gewenste datum en locatie. Neem contact op en ontdek wat wij voor jouw project kunnen betekenen.